آسیب‌شناسی روانی زندگی روزمره (بررسی آثار فروید)

احتمالا برایتان پیش آمده که نام یک دوست قدیمی، یک مکان آشنا یا یک کلمه ساده را به طور ناگهانی فراموش کنید و هرچه تلاش می‌کنید، تنها کلمات نامربوط دیگری به ذهنتان خطور کند؟ آیا تا به حال کلید خود را گم کرده‌اید، شیئی را به طور ناخواسته شکسته‌اید، یا در هنگام صحبت کردن دچار لغزش زبان شده‌اید؟ بسیاری از ما این اتفاقات را به پای خستگی، حواس‌پرتی یا صرفا تصادف می‌گذاریم؛ اما در دنیای روانکاوی، هیچ‌چیز تصادفی نیست.

در این دوره آموزشی به سراغ یکی از شاهکارها و پرفروش‌ترین کتاب‌های زیگموند فروید می‌رویم: “آسیب‌شناسی روانی زندگی روزمره” (Psychopathology of Everyday Life). این اثر که برای اولین بار در سال ۱۹۰۱ میلادی منتشر و به دلیل استقبال بی‌نظیر ۱۱ بار تجدید چاپ شد، نقطه عطفی در تاریخ روان‌شناسی محسوب می‌شود. فروید در این کتاب، برخلاف سایر آثارش، به سراغ بیماران وخیم روانی نمی‌رود، بلکه ذره‌بین خود را روی زندگی آدم‌های عادی، من و شما، و خطاهای روزمره‌مان تنظیم می‌کند.

مشکل اصلی مخاطب چیست؟

ما انسان‌ها همواره درگیر رفتارهایی هستیم که خودمان هم دلیل منطقی برای آن‌ها پیدا نمی‌کنیم. فراموش کردن قرارهای مهم، جا گذاشتن وسایل، تپق زدن در سخنرانی‌ها، یا حتی اشتباه خواندن یک کلمه، همگی می‌توانند باعث شرمساری، سوتفاهم یا حتی آسیب به موقعیت‌های شغلی و عاطفی ما شوند. بسیاری از افراد این حالت “گیجی و حواس‌پرتی” را یک نقص غیرقابل تغییر می‌دانند و مدام خود را سرزنش می‌کنند.

راه‌حل این دوره برای شما

این دوره به شما نشان می‌دهد که تمامی این خطاها، لغزش‌ها، فراموشی‌ها، و خرابکاری‌ها دارای یک “منطق پنهان” و یک “دینامیک روانی” هستند. شما یاد می‌گیرید که چگونه امیال سرکوب‌شده، احساسات دردناک، حسادت‌ها، و حتی احساس گناه، خود را در قالب یک فراموشی ساده یا یک خطای کلامی نشان می‌دهند. در این جلسات، با استفاده از روش ردیابی “تداعی‌ها”، پرونده‌های واقعی و جذابی را بررسی می‌کنیم.

علاوه بر این، در این دوره به بررسی تفاوت دیدگاه زبان‌شناسان معاصر فروید با دیدگاه روانکاوی می‌پردازیم. در حالی که زبان‌شناسان لغزش‌های زبانی را صرفا جابه‌جایی آواها به دلیل خستگی می‌دانستند، فروید ثابت کرد که تأثیرات این خطاها از یک خواسته سرکوب‌شده در ناخودآگاه نشأت می‌گیرد.

نتایج ملموس و ارزش واقعی دوره

با گذراندن این دوره، شما به یک درک عمیق از رفتار خود و اطرافیانتان دست خواهید یافت. شما با مفهوم “قانون طلایی داروین” آشنا می‌شوید و یاد می‌گیرید چرا ذهن ما تمایل دارد حقایقی را که با باورهایمان در تضاد است، به سرعت فراموش کند. همچنین، به بررسی رفتارهای نشانه‌دار می‌پردازیم؛ رفتارهایی ناخودآگاه که وظیفه‌شان لو دادن رازهایی است که ما آگاهانه سعی در پنهان کردنشان داریم. ما در این مسیر حتی نقدهای علمی وارد شده به فروید را نیز نادیده نمی‌گیریم. شما با نقد جسورانه “رودولف اشنایدر” در سال ۱۹۲۰ در مورد اعداد تصادفی آشنا می‌شوید و یاد می‌گیرید که چگونه ذهن انسان قابلیت ساختن ارتباط و تداعی از هر چیز بی‌ربطی را دارد. این دوره، مرز باریک میان خرافات (نسبت دادن اتفاقات تصادفی بیرون به راز و رمز) و متاروان‌شناسی فرویدی (یافتن هدف پنهان در خطاهای درونی خودمان) را برای همیشه در ذهن شما شفاف می‌کند.