آیا ما اراده آزاد داریم؟
آیا ما ارادهٔ آزاد داریم یا نداریم؟ اینکه آیا ارادهٔ آزاد “Free will” داریم یا نداریم، سؤال خیلی خوبی است و سؤالی است بسیار قدیمی. در واقع از شاخههای سؤال قدیمی جبر و اختیار است و مشکلاش همان مشکل جبر و اختیار است؛ اینکه اگر شما به اختیار معتقد باشید، به تعبیری میشود گفت […]
انسان در مسیر شدن
تاریخ حیات بر روی کرهٔ زمین حیات بر روی زمین چند میلیارد سال قبل آغاز شد. دایناسورها حدود شصت و پنج میلیون سال قبل منقرض شدند. از انشعاب نیاکان ما از نیاکان شامپانزهها فقط حدود ده تا شانزده میلیون سال میگذرد این یعنی تاریخ انسان بخش ناچیزی از تاریخ حیات است. اگر فیلمهای علمی-تخیلی، […]
اصل تعاون و شرایط یک گفتوگوی موفق
خلاصهٔ اصل تعاون اصل تعاون بیان میکند که در یک گفتوگو بر همکاری و تفاهم بین طرفین تأکید شود و اندرزهای آن شامل صداقت، کمیت، ربط و منش هستند. این اصل و اندرزها شرایطی را برای یک گفتوگوی موفق و معقول فراهم میکنند. با این حال، در عمل انسانها گاهی اوقات این اصل و […]
اثر هالهای، و اثر شاخ چیست؟
خطای شناختی اثر هالهای اثر هالهای و اثر شاخ دو خطای شناختی (bias) هستند. در اثر هالهای فرد تمایل دارد یک ویژگی خوب را به سایر ویژگیها تعمیم دهد. مثلاً، با دیدن یک شخص زیبا تصور میکند آن فرد باهوش، خوش اخلاق، و با شخصیت نیز هست. واژهٔ هاله (halo) ریشهٔ یونانی دارد (halos) […]
اثر طعمه چیست؟
از خطاهای ذهنی تا تصمیمات نادرست اگرچه مغز انسان ساختار اعجابانگیزی در پردازش اطلاعات دارد، اما خطاهایِ ذهنیِ بیشماری میتوانند بر انتخابها و قضاوتهای ذهن تاُثیر بگذارند. خطاهای ذهنی باعث قضاوتها، تصمیمات، و انتخابهای نادرستی میشوند. اما خبر خوب ای است که با شناخت خطاهای ذهنی میتوان از به دام افتادن مغز در آنها […]
آیا ما مغز کوانتومی داریم؟
احتمال در دنیای کلاسیک و کوانتومی (akinbostanci/Getty Images) رفتار انسان معمایی است که بسیاری از دانشمندان را مجذوب خود میکند و بحثهای زیادی در مورد نقش احتمال در توضیح نحوهٔ عملکرد ذهن ما وجود داشته است. احتمال یک چهارچوب ریاضی طراحی شده است تا به ما بگوید احتمال وقوع یک رویداد چقدر است و برای […]
شهود چیست؟
قدرت شهود شاید شنیده باشید که بعضیها شهود بسیار قوی دارند. البته این رو همینجا بگویم که این کلمه را معادل واژهٔ انگلیسی Intuition در نظر گرفتم. یعنی این افراد یک افکار یا راهحلها یا ایدههایی به ذهنشان میرسد که برای آدمهای دیگر کمتر این اتفاق میافتد. اصطلاحا میگویند انگار سیمشان وصل است. شاید […]
اثر لنگر انداختن
دلایل تصمیمات اشتباه دکتر دنیل کانمن (Kahneman) و آموس تورسکی (Tversky) دو تن از برجستهترین روانشناسان دهههای اخیر بودند. آنها در یک مطالعهٔ جالب و جذاب دنبال این بودند که ببینند، چه اتفاقی میافتد که بعضی مواقع سوزنمان گیر میکند بر روی یکسری چیزها و نا خواسته تصمیماتی میگیریم که بعدا متوجه میشویم اشتباه […]
تصاویر جدید تلسکوپ فضایی جیمز وب: ردیابی غبار و خوشههای ستارهای درون کهکشان
رونمایی از تصاویر جدید کهکشان NGC ۵۰۶۸ توسط تلسکوپ جیمز وب کهکشان NGC ۵۰۶۸ حدود ۲۰ میلیون سال نوری با زمین فاصله دارد و در صورت فلکی سنبله واقع شده است. پیچکهای درخشان گاز و ستارگان متعلق به این کهکشان مارپیچی با دو ابزار وب ثبت شده است. “بیل نلسون” مدیر ناسا، روز جمعه در […]