کتاب پنجه پری

زبان
0.0
0 نظر
  • نویسنده: عبدالله صمدی
  • تعداد صفحات: 276
  • سال نشر: 1404
  • نوع جلد: سخت
  • قطع: خشتی
2,400,000 تومان
افزودن به سبد خرید
مشاهده تصاویر کتاب

پنجه‌پری؛ روایتِ دوبارۀ حافظه‌ی تصویریِ زاگرس

کتاب “پنجه‌پری؛ نقش‌بافته‌های کردی” نوشتۀ عبدالله صمدی، اثری پژوهشی، هنری و مردم‌نگارانه است که به کاوش و ثبت جهان پنهان نقش‌ها و نقش‌مایه‌های سنتی در بافته‌های دستی زنان کرد می‌پردازد؛ جهانی که قرن‌ها از طریق نخ، رنگ و گره روایت شده، اما امروز بخش بزرگی از آن در آستانۀ فراموشی قرار دارد. این کتاب حاصل بیش از چهار دهه مشاهده، گردآوری، بازسازی و تحلیل نقش‌هایی است که در بافت‌های محلی کردستان، به‌ویژه شهر مهاباد و منطقۀ مکریان رواج داشته‌اند. صمدی که از کودکی در فضای کارگاه صنایع‌دستی پدرش رشد کرده، از همان سال‌ها با زبان بصری این نقش‌ها انس گرفته و بعدها این دلبستگی را به پژوهشی نظام‌مند و ماندگار تبدیل کرده است. “پنجه‌پری” در واقع تلاشی است برای نجات “وِنە”ها؛ نقش‌مایه‌هایی که حافظه‌ی تاریخی، اسطوره‌ای و عاطفی زنان بافنده را در خود جای داده‌اند. کتاب از دل تجربه‌های زیسته و مشاهدۀ مستقیم نویسنده از زندگی و هنر زنان کرد بیرون آمده است؛ زنانی که نسل به نسل، دانش بافت و نقش‌پردازی را با دستان خود منتقل کرده‌اند. صمدی نشان می‌دهد که هر نقش، صرفا یک تزیین نیست، بلکه حامل معنا، نماد و کارکردی مشخص است؛ از نقش‌های الهام‌گرفته از طبیعت مانند اسب و چنار، تا نمادهای آیینی و باوری چون پنجه‌پری و اسپند، و حتی نشانه‌هایی برگرفته از ابزارهای زندگی روزمره مانند شانه و فانوس. این نقش‌ها بازتابی از جهان‌بینی، آرزوها، ترس‌ها و امیدهای زنان کرد هستند. در “پنجه‌پری” بیش از ۱۱۱ نقش و نقش‌مایه معرفی، ترسیم و دسته‌بندی شده است. برای هر نقش، نام، معنا، پیشینه و ساختار بصری ارائه می‌شود و شیوه‌ی بافت آن با دقتی علمی تحلیل شده است. این طرح‌ها با بهره‌گیری از ابزارهای دیجیتال و تکنیک‌های نرم‌افزاری، از روی دست‌بافته‌های قدیمی بازسازی شده‌اند؛ بازسازی‌ای که هم به اصالت وفادار مانده و هم امکان استفاده‌ی دوباره از این نقوش را در طراحی معاصر فراهم کرده است. عنوان کتاب نیز از یکی از زیباترین و شناخته‌شده‌ترین این نقش‌ها، یعنی “پنجه‌پری”، گرفته شده؛ نمادی از لطافت، حفاظت و پیوند انسان با طبیعت. این اثر با همکاری طراحان و هنرمندانی چون علی صمیمی و تارا خاتونی شکل گرفته و ترکیبی موفق از پژوهش سنتی و طراحی مدرن را ارائه می‌دهد. وجود نقشه‌های شطرنجی دقیق در کنار تصاویر باکیفیت، “پنجه‌پری” را به منبعی کاربردی برای طراحان فرش، گرافیست‌ها، هنرمندان صنایع‌دستی و دانشجویان هنر تبدیل کرده است. افزون بر این، کتاب به سه زبان فارسی، کردی و انگلیسی منتشر شده و از این رو، مخاطبانی فراتر از مرزهای جغرافیایی ایران را نیز در بر می‌گیرد. “پنجه‌پری” صرفا یک آرشیو نقش نیست؛ بلکه سندی فرهنگی و تاریخی از میراث ناملموس کردستان و یادآور نقش بنیادین زنان در حفظ و انتقال فرهنگ بومی است. این کتاب پلی است میان گذشته و امروز، میان هنر دستی و پژوهش مکتوب، و میان حافظه‌ی جمعی و طراحی آینده. اثری ارزشمند و مرجع که نشان می‌دهد هر نخ و هر گره در بافته‌های زنان کرد، روایتگر داستانی از هویت، احساس و زیبایی است.  

وقتی نقش‌ها در آستانۀ فراموشی ایستادند

خطر نابودی: مرگ ونەها می‌توانست بی‌صدا اتفاق بیفتد؛ همان‌طور که بازار قیصریه نابود شد و از خاطره‌ها پاک شد؛ و این می‌توانست چیزی کمتر از ویران کردن پیکره‌های تاریخی نباشد. نقش زنان: ونەها دانشی زنانه بودند؛ مردان با نام‌ها و نقش‌ها بیگانه بودند و این زنان بودند که سخاوتمندانه حافظه‌ی فرهنگی را به نسل بعد می‌سپردند. ماهیت نقوش: هر نقش، با خطوط و نقاط حساب‌شده‌اش، داستانی در سینه دارد؛ پیامی از گذشته که ریشه در باورها و جهان‌بینی مردم کرد دارد. تغییر زمانه: وقتی زندگی تغییر کرد و نیازها از میان رفت، ونەها نیز به حاشیه رانده شدند؛ تغییری اجتناب‌ناپذیر که مرگ نقش‌ها را به دنبال داشت. روش کار: تنها راه ثبت دقیق ونەها، نه نقاشی آزاد، بلکه شمارش دانه‌ها و بازسازی طرح‌ها با خطوط شکسته بر کاغذ شطرنجی بود.
خلاصه کتاب

کتاب “پنجه‌پری” نوشتۀ استاد عبدالله صمدی، اثری مرجع و پژوهشی در حوزۀ مردم‌شناسی هنر و میراث تصویری کردستان است که با تمرکز بر منطقۀ مکریان و شهر مهاباد منتشر شده است. این کتاب حاصل سال‌ها پژوهش میدانی، مشاهده‌ی مستقیم و دقت فنی در ثبت و بازآفرینی نقش‌مایه‌هایی است که زمانی بخش جدایی‌ناپذیر زندگی روزمرۀ مردم بودند و امروز، با تغییر سبک زندگی و افول کاربری اشیای سنتی، در معرض فراموشی قرار گرفته‌اند.

“پنجه‌پری” بیش از ۱۱۱ نقش‌مایۀ اصیل کردی را که در بافتنی‌های سنتی مانند جوراب، کلاه، دستکش و دیگر دست‌بافته‌ها به کار می‌رفته‌اند، گردآوری، تحلیل و احیا می‌کند. این نقوش که ریشه در طبیعت، باورهای آیینی و ابزارهای زندگی دارند، نه صرفا عناصر تزئینی، بلکه زبان بصری زنان بافنده‌اند؛ زبانی که از طریق آن، تجربه‌ی زیست، جهان‌بینی و حافظۀ فرهنگی نسل‌ها منتقل شده است. نویسنده با نگاهی هم‌زمان علمی و انسانی نشان می‌دهد که هر نقش حامل معنا، تاریخ و کارکردی مشخص بوده و بخشی از هویت جمعی منطقه را شکل می‌داده است.

یکی از ویژگی‌های برجستۀ کتاب، دقت فنی در ثبت نقوش است. تمامی طرح‌ها با شمارش دقیق گره‌ها و بر اساس ساختار واقعی بافت، به صورت نقشه‌های شطرنجی دیجیتال بازطراحی شده‌اند؛ روشی که امکان بازتولید، آموزش و استفاده‌ی عملی از این نقوش را برای هنرمندان و طراحان معاصر فراهم می‌کند. در کنار این بازآفرینی فنی، نقش‌مایه‌ها به شکلی تحلیلی دسته‌بندی شده‌اند تا منطق درونی، شباهت‌ها و تفاوت‌های آن‌ها برای خواننده روشن شود.

مقدمۀ کتاب، فراتر از یک متن توضیحی، روایتی زنده و تأثیرگذار از تاریخ اجتماعی مهاباد، بازار قیصریه و نقش محوری زنان در اقتصاد و فرهنگ هنرهای دستی ارائه می‌دهد. این روایت، “پنجه‌پری” را به سندی فرهنگی تبدیل می‌کند که نه‌تنها نقش‌ها، بلکه بستر تاریخی و انسانی شکل‌گیری آن‌ها را نیز ثبت کرده است. انتشار کتاب به سه زبان فارسی، کردی و انگلیسی نیز آن را به منبعی قابل استفاده برای پژوهشگران و علاقه‌مندان بین‌المللی بدل کرده است.

“پنجه‌پری” گنجینه‌ای ارزشمند برای هنرمندان، طراحان، پژوهشگران مردم‌شناسی و هر کسی است که دغدغه‌ی حفظ هویت بومی و پیوند میان سنت و طراحی معاصر را دارد. این کتاب نشان می‌دهد که چگونه می‌توان با دقت پژوهشی و احترام به فرهنگ محلی، حافظۀ تصویری یک منطقه را از فراموشی نجات داد و آن را به منبعی زنده و اثرگذار برای امروز و فردا تبدیل کرد.

مطالعه بیشتر
دستـرســی آسـان
مشـاهـده تمــامی ویدیـوها در اپلیـکیـشن تلســی
Android_2_fill
نسخه اندروید

دانلود مستقیم

apple_fill
نسخه IOS و PC

وب اپلیکیشن

منو
ورود / عضویت

جست‌و‌جو

برای اشتراک‌گذاری این صفحه، یکی از روش‌های زیر را انتخاب نمایید.
واتس‌اپ
تلگرام
ایمیل

برش‌هایی از کتاب

جایی که هنر بومی مهندسی می‌شود

در کتاب پنجه‌پری با عصاره‌ی سال‌ها پژوهش میدانی، مشاهده‌ی مستقیم و دقتی کم‌نظیر روبه‌رو می‌شوید. اینجا نقطه‌ی تلاقی ریاضیات و هنر فولکلور است؛ جایی که نقش‌های زاده‌شده در دستان زنان بافنده، به زبانی دقیق و قابل خواندن ترجمه شده‌اند.

نویسنده و تیم فنی او، طرح‌هایی را که روزگاری تنها در حافظه‌ی شفاهی و عملی زنان کرد زنده بودند، به نقشه‌های شطرنجی (Grid) تبدیل کرده‌اند؛ نقشه‌هایی که امکان فهم ساختار، ریتم، تقارن و منطق درونی هر نقش را فراهم می‌کند و آن‌ها را از سطح تزئین به سطح زبان بصری ارتقا می‌دهد.